Ի՞նչ է թվային ռադիոն։

Թվային ռադիոն ռադիոհաղորդումների հեռարձակման ժամանակակից ձևաչափ է, որը նախատեսված է բարձր որակով և կայունությամբ ձայնային բովանդակություն մատուցելու համար։ Ի տարբերություն անալոգային (FM/AM) ռադիոյի՝ թվային ռադիոն ապահովում է հստակ և աղմուկից զերծ ձայն, միաժամանակ առաջարկելով տեխնոլոգիական նոր հնարավորություններ։

Թվային ռադիոհեռարձակման ամենատարածված և արդյունավետ ստանդարտներից է DAB+ (Digital Audio Broadcasting Plus) համակարգը, որը ունի մի շարք առավելություններ.

• Ընդունման լայն գոտի և անընդհատ ծածկույթ - DAB+ ցանցերը կարող են նախագծվել այնպես, որ ապահովեն մեծ աշխարհագրական տարածքի համասեռ ծածկույթ՝ առանց հաճախականության փոփոխման անհրաժեշտության։ Սա հատկապես կարևոր է ավտոմեքենայում կամ շարժման ընթացքում ռադիո լսելիս. օգտվողը կարող է շարունակել նույն ռադիոկայանը լսել երկար ճանապարհ անցնելիս՝ առանց կայան փոխելու կամ նոր հաճախականություն որոնելու։
• Բարձրակարգ ձայնային որակ և կայունություն - լսողը ստանում է կայուն և բարձրորակ ձայն, եթե գտնվում է ծածկույթի գոտում, և ձայնի որակը չի վատանում։
• Լրացուցիչ տվյալների (մետատվյալների) փոխանցում - DAB+ հեռարձակումը ուղեկցվում է տվյալների հոսքով, որը հնարավորություն է տալիս ռադիոյին փոխանցել ոչ միայն ձայն, այլև լրացուցիչ տեղեկատվություն՝ ծրագրի անվանում, երգի վերնագիր, կատարող, ալբոմի շապիկի փոքր պատկեր և այլ տվյալներ։
• Արտակարգ զգուշացման համակարգ (Emergency Alert System) - DAB+ թվային ռադիոհեռարձակման համակարգը ներառում է նաև արտակարգ զգուշացման (emergency alert) հնարավորություններ, որոնք հնարավորություն են տալիս պետական մարմիններին և համապատասխան ծառայություններին զանգվածային ձևով ու հուսալի ճանապարհով իրազեկել բնակչությանը սպառնացող կամ արդեն տեղի ունեցած արտակարգ իրավիճակների մասին։
• Ավելի շատ ծրագրեր նույն հաճախականության վրա - DAB+ համակարգում մեկ հաղորդիչով կարելի է սպասարկել բազմաթիվ ռադիոկայանների, օգտվելով նույն հաճախականությունից՝ առանց փոխադարձ խանգարումների։
• Հեռարձակման ենթակառուցվածքի արդյունավետություն - DAB+ ցանցը ավելի ճկուն և հարմար է կառավարման և սպասարկման տեսանկյունից, քանի որ միավորված անսամբլով (ensemble) միանգամից մի քանի ալիք է հեռարձակվում։
• Էներգախնայողություն - Թվային ռադիոհեռարձակման ցանցերը ավելի էներգաարդյունավետ են: Շատ երկրների փորձը ցույց է տալիս, որ նույն ծածկույթն ապահովելու համար DAB+ հաղորդիչների համախումբը սպառում է զգալիորեն պակաս էլեկտրաէներգիա, քան համարժեք FM ցանցը։
• Ընդունիչ սարքերի զարգացում և մատչելիություն - Վերջին տարիներին շուկան հագեցել է տարբեր տեսակի DAB+ ընդունիչներով՝ սկսած տան կամ գրասենյակի սեղանի փոքր ռադիոընդունիչներից մինչև ավտոմեքենաների ներկառուցված բազմաֆունկցիոնալ մեդիա համակարգեր։

2025 թվականի մայիսի 6-7-ը Երևանում DAB+ թվային ռադիոյի ծրագրի ներդրման ռազմավարությունը ճշգրիտ պատկերացնելու նպատակով տեղի ունեցավ «Թվային ռադիոյի հեռանկարը Հայաստանում» խորագրով համաժողովը, որը կազմակերպել էր ՀՀ Բարձր տեխնոլոգիական արդյունաբերության նախարարությունը, «Հայաստանի հեռուստատեսային և ռադիոհաղորդիչ ցանց» ՓԲԸ-ն և WorldDAB միջազգային կազմակերպությունը։

Համաժողովին մասնակցում էին ռադիոհեռարձակման ոլորտի ինչպես տեղական, այնպես էլ միջազգային փորձագետներ։ Հրավիրյալ բանախոսների շարքում էին Լինդսեյ Քորնելը՝ WorldDAB Տեխնիկական կոմիտեի նախագահ և BBC Digital-ի գլխավոր համակարգերի ճարտարապետ, և Վիլյամ Ջեքսոնը՝ WorldDAB կազմակերպության կոմունիկացիաների մենեջեր։

Համաժողի ընթացքում քննարկվեցին Հայաստանում ռադիոհեռարձակման ներկա վիճակը և զարգացման տեսլականը, ինչպես նաև DAB+ տեխնոլոգիայի տեխնիկական հնարավորություններն ու առավելությունները և դրա ներդրման հիմնական փուլերը։

Անդրադարձ կատարվեց սպեկտրի պլանավորման գործընթացին, միջազգային լավագույն փորձի կիրառմանը, ինչպես նաև համապատասխան իրավական և կարգավորող դաշտի ձևավորմանը։

Քննարկվեց նաև «Ավտոմատ Անվտանգության Զգուշացում» (Automatic Safety Alert, ASA) համակարգի կիրառման առավելությունները, DAB+ ընդունիչ սարքավորումների հասանելիության և տարածման ռազմավարությունը։

Համաժողովի անցկացումը կարևորվեց  ոլորտում առկա մարտահրավերները վեր հանելու, միջազգային փորձի փոխանակման և համագործակցության խորացման համար։

Աշխատաժողովի արդյունքում նախատեսվում է, որ արտերկրից հրավիրված բանախոսները կներկայացնեն իրենց գրավոր առաջարկությունները և մասնագիտական եզրակացությունները՝ Հայաստանում թվային ռադիոհեռարձակման ներդրման հերթականության, փուլային իրականացման և առաջիկա քայլերի վերաբերյալ։ Այս առաջարկությունները կարևոր ուղեցույց կլինեն՝ թվային ռադիոյի անցման գործընթացը համակարգված ու նպատակային կազմակերպելու համար։

Համեմատական աղյուսակ

Ստորև բերված աղյուսակը համառոտ ներկայացնում է անալոգային FM և թվային DAB+ ռադիոհեռարձակման հիմնական տարբերությունները՝ տեխնիկական և գործառնական հատկանիշների տեսանկյունից։